Sulukule'de Romanlara bir darbe daha

|

 Sulukule A  Sulukule

OLGU KUNDAKÇI/BİRGÜN

İstanbul Sulukule'de tapularını mahallelerine yapılacak yeni konutlarda yer sahibi olmak için TOKİ'ye devreden Romanlar, borçlandırılmaları yetmezmiş gibi şimdi yeni bir mağduriyetle karşı karşıya. 6 yıl önce yıkılan evlerinin yerine projeden hak sahibi olmayı başaran 199 kişi, anahtarlarını teslim almayı beklerken yeni bir haberle sarsıldı; projeden edinecekleri daireyi beş yıl boyunca satamayacaklarını öğrendi. Hak sahipleri, TOKİ ve Fatih Belediyesi tarafından yürütülen projede, “devlet kuşu” diye sunulan dairelerin sözleşmeleri için bankaya gittiklerinde daireler için ‘beş yıl boyunca el değiştiremez’ kaydı konduğu haberini aldı. Üstelik uygulama, sadece Sulukule’nin eski sakinlerini kapsıyor. Kentsel dönüşüm bölgesinde Romanlardan cüzi fiyatlara yer satın alarak projeye sonradan dâhil olanların evlerini satması önünde hiçbir engel yok.

Sulukuleli hak sahipleri, şimdi çaresizlik içinde; tek güvenceleri olan daireleri satmadan hayatlarını nasıl döndüreceklerini düşünüyor. Çoğu, o sitede yaşayamayacağını belirtirken yapılacak sözleşmeleri devredemeyecek olmalarından yakınıyor. Altına girdikleri borcun taksitlerini ödemeleri ise çoğu için imkansız. Sözleşmeye göre 2 aylık taksidi ödeyemedikleri takdirde ise hak sahiplikleri düşecek; projeden edinecekleri daireler TOKİ'nin tasarrufuna geçecek. Sulukuleliler, “Belediye Başkanı bu evleri satmayın, başınıza devlet kuşu kondu, ne zaman anahtarlarınızı teslim aldınız o zaman satarsınız, demişti. Şimdi biz ne yapacağız?” diye soruyor.

‘5 YIL BOYUNCA DAİREMİ SATAMAYACAĞIM’
Hak sahibi Oğuzhan Heryer’in dededen kalma müstakil evinin tapusuna abisi Gürbüz Heryer de ortak. Projeden hak sahibi olduğu ev için 224 bin lira borçlandırılmış, ayda yaklaşık 1250 lira ödemesi gerekiyor. Evleri yıkıldıktan sonra kiraya çıktığını, hakkı olmasına rağmen bir türlü kira yardımı alamadığını anlatıyor. Yıllarca Sulukule'deki inşaatların tamamlanıp anahtarlarını teslim almayı beklemiş. Ancak, kuraların çekilmesi üzerinden bir yıl geçmesine rağmen diğer hak sahipleri gibi anahtarını hâlâ teslim alamamış. Sözleşme için yönlendirildiği bankada karşılaştığı şartlarla alt üst olduğunu söylüyor:

“Önce sözleşmeyi yapmak için damga vergisi ve komisyon adı altında 3 bin küsür lira para istediler. Bu parayı getirmeden sözleşmeyi yapamazsın dediler. Bir ay içinde bu parayı bulmam gerekiyormuş. Ben bu parayı nasıl bulacağım diye düşünürken dairemi beş yıl boyunca satamayacağımı öğrendim. Şimdi söylesinler, ben ne yapacağım? Sinirlerimiz çok bozuk. Senelerdir ben bunu bekliyorum. Uçan kuşa borcum var. Çalışmıyorum. Kalp hastasıyım. Benim bütün güvencem bu. Buna da satılamaz kaydı koydular. Bizi mahvettiler”.

'ECELİM BU EVLERDEN OLACAK'

Gülendam Tavuş’un üç tane hisseli, üç tane de kendisine ait yeri vardı Sulukule’de. Şimdi yıkılan bu altı ev için projeden edineceği altı yeri de yitirme tehdidiyle karşı karşıya. Çünkü altı yer için ödemesi gereken para yaklaşık 700 bin lira. 180 aylık vadeyle ayda yaklaşık 3 bin lira para ediyor. Sözleşme yapabilmesi için damga pulu ve komisyon ücreti adıyla 10 bin TL para ödemesi isteniyor. Gülendam Tavuş, “Hadi bu parayı buldum. 5 yıl evleri satamazsam asıl 700 bin TL'yi ben nasıl ödeyeceğim? Bir tanesini satıp diğerlerinin borcunu kapatacaktım. Hiçbir gelirim yok, bana bakan oğlum. Esnaf olarak çalışıyor. Nasıl ödeyecek? Taksitleri ödeyemeyeceğim, evleri elimden alacaklar. Ecelim bu evlerden olacak” diyor. Sulukule'nin 47 yıllık sakini Hakan Paydaş da aynı dertten yakınıyor. “Eski tapululara satış hakkı yok, Sulukule'den rant için sonradan yer alanlara satış niye serbest?” diye soruyor. Sulukule Roman Derneği’nin avukatı Hilal Küey, “Sulukule zaten büyük oranda el değiştirmişti. Zamanında tapulara şerh koymadılar orası tamamen kimlik değiştirdi. Daha sonra alanların büyük çoğunluğu Roman değil. Şimdi bir kez daha bir çifte standart uygulanıyor anlaşılan” diyor.

NE OLMUŞTU?
Sulukule’nin Bakanlar Kurulu kararıyla 2006 yılında “Yenileme Alanı” ilan edilmesi üzerine mülk sahibi Romanlar, 100-150 yıllık tapularını devretmeye zorlanmış, bölgede mülkiyet büyük oranda el değiştirmişti. Sulukule projesine karşı İstanbul 4’üncü İdaresi’nde açılan üç ayrı davada SİT alanı üzerinde yer alan ve Koruma Bölge Kurulu kararlarına aykırı olarak inşa edilen proje iptal edilirken evlerin inşaatı tamamlanmıştı. Ünlü isimlerin rağbet ettiği konutlar fahiş fiyatlara satılırken, evleri yıkılan ve projeden hak sahibi olan Sulukulelilerin konutlarının metrekare fiyatı TOKİ tarafından iki katına çıkarılmış, hak sahiplerinin borçları ikiye katlamıştı. Hak sahiplerinin tepkileri üzerine TOKİ Sulukulelilere yüzde 20 indirim yaptı. Dairelere konulan 'beş yıl devredilemez' kaydına gerekçe olarak bu yüzde 20'lik indirim gösterildi.