AKP’nin Topçu Kışlası sevdası

|

AKP’nin Topçu Kışlası sevdası A AKP’nin Topçu Kışlası sevdası

M. UTKU ŞENTÜRK

Osmanlı devletinin savaşlarda aldığı mağlubiyetlerin bir sonucu olarak ilk ıslahatlar askeri alanda yapıldı. 18.yydan itibaren Batı tarzında askeri okullar kuruldu. İstanbul’da kurulan önemli askeri okullardan biri İstanbul’un Anadolu yakasında Selimiye kışlası idi. Bunun Avrupa yakasındaki karşılığı ise Taksim’de inşa edilen Taksim Topçu Kışlası oldu. 1806 yılında III.Selim döneminde inşa edilen Taksim kışlası Kapıkulu askerlerinin topçu ocağı olarak kuruldu ve hizmet gördü.  Ancak zaman içerisinde tahrip olan yapı Sultan Abdülmecid döneminde 19.yyın mimari üslubuyla gösterişli bir tarzda yeniden inşa edildi. Çok geniş bir avluya sahip olan yapı, her köşesinde ve cephelerinin tam ortasında yer alan üçer katlı yüksek bölümleri ve bir anıtı andıran devasa kapısıyla dikkat çekmiştir. Hint ve Rus mimarisinde bulunan soğan kubbeli kapılar kışlaya ayrı bir zenginlik katmıştı.

1860- 1870’li yıllarda en parlak dönemini geçiren kışla 31 Mart isyanının da başlangıç noktası olmuştu. Taksim Topçu kışlasında bulunan Avcı taburuna bağlı askerler 12-13 Nisan 1909 tarihinde başlarındaki subaylara karşı ayaklanarak onları tutukladılar. Buradan çıkan askerler büyük bir halk kalabalığının da desteğiyle Meclisi Mebusan’a doğru yol aldılar. Taksim Topçu Kışlasından başlayıp Meclisi Mebusan’ın önünde devam eden isyan hareketi Hareket Ordusunun İstanbul’a gelmesiyle farklı bir boyuta ulaştı. Avcı taburları ile  Hareket Ordusu arasında çatışma yaşandı. Bu çatışmaların en şiddetli yaşandığı yerlerden biri olan Taksim Topçu Kışlası da bu çatışma sırasında ciddi tahribata uğradı.

İLK ULUSAL MAÇ TOPÇU KIŞLASI’NDA
Taksim Topçu Kışlası bu tarihlerden itibaren askeri amaçlar dışında konumuna ve boyutlarına bağlı olarak farklı şekillerde kullanılmaya başlandı. Osmanlının son döneminde Şehir müzesi, sergi alanı, gösteri merkezi olarak hizmet veren Kışla son olarak futbol stadyumu olarak kullanıldı. Taksim Stadı olarak faaliyete geçen kışladaki ilk maç ise aynı zamanda Türk Milli Futbol Takımı’nın da ilk resmi karşılaşması olan Türkiye- Romanya maçı oldu. Bu maç 26 Ekim 1923’de oynandı. Romanya karşısında 1-0 mağlup duruma düşen Millilerimiz, Zeki Rıza Sporel'in 32 ve 50'inci dakikalarda attığı iki golle öne geçmeyi başardı. Romanya'nın ikinci golüyle maç 2-2 berabere biten maçta Romanya'ya 2 gol atan Zeki Rıza Sporel, A Milli Takım'ın ilk golünü atarak tarihe geçti.

TOPÇU KIŞLASI YIKILIYOR…
Taksim Topçu Kışlasının yıktırılmasına giden süreç ise 1939 yılında başladı. Dönemin İstanbul Valisi ve Belediye Başkanı Lütfi Kırdar tarafından Taksim Meydanı düzenleme çalışması yapılmaya başlandı. Fransız şehir planlamacısı Henri Prost’un önerileri çerçevesinde geliştirilen proje Taksim’den Harbiye’ye kadar uzanacak bir projeydi. Projede büyük bir park ve sosyal tesisler yapılması planlanmaktaydı. Parkın ismi İnönü Gezisi olacak ve parkın ortasına bir İnönü heykeli dikilecekti. Projenin ilk adımı olarak 1940 yılında Taksim Topçu Kışlası yıktırıldı. Kışlanın arazisi üzerine bir park yapıldı.  Ancak projenin geriye kalan kısmı gerçekleştirilemedi.

İstanbul'un gece hayatı ve sosyal yaşamının merkezi Taksim Meydanı, son günlerde yeni projelerle gündemde yer alıyor. Projelerin ilk ayağı Tarlabaşı'ndan Harbiye uzanan Cumhuriyet Caddesi'ndeki 400 metrelik battı çıktı tünel. Tünelin çalışmasında kazı kısa sürede derine inerken, meydana geçiş hala geçici üst geçitten sağlanıyor. Bu projeyle meydan yayalaşacak. Tünelle birlikte Taksim'in yapısını değiştirecek ve bitiminde etkinlik alanı ile şehir müzesini barındıracak Topçu Kışlası Projesi ise II Numaralı Koruma Kurulu tarafından reddedildi. Dün dağıtıma giren kararda, Mimar Halil Onur’un hazırladığı projenin 1800’lerde yapılan Topçu Kışlası’nın ‘özgün mimarisi’ne dair yeterli bilgi ve belge içermediği belirtiliyor. Koruma Kurulu’na Kültür Bakanlığı tarafından atanan 7 üye kışla projesine ret oyu verdi. “Liberal aydınlarımızın” askeri vesayetin sonunu getirdiğini iddia ettiği AKP neden böylesine bir askeri bir figüre bu kadar önem veriyor? Taksim Kışlası Projesi nedir? Sahte bir tarih gösterisi mi, yoksa gelir getirecek bir rant yapısı mı?
İstanbul çeşitli riskler altında. Bunlardan biri de sahte tarihçilik akımı. Var olan tarihî eserlere bakıp onları düzgün biçimde korumak yerine, yok olan anıtların yalan yanlış yeniden yapılmak istenmesi çok kaygılandırıcı. “Neden, niçin”sorularına verilecek cevaplar “neo-Osmanlıcılık” ve yeşil alanları imara açarak, “kâr amaçlı yatırım yapmak”tan öteye gidemiyor.

Koruma ile hiç ilgisi olmayan Taksim Kışlası projesinin Taksim’i güzelleştirmeyeceğini, tersine Cumhuriyetin kurduğu yeni kent düzenini ve çevreye kazandırdığı yeşil alanın anlamını yok edeceğini bilmek ve karşı koymak gerekiyor. Cumhuriyet rejiminin “mağduru” oldukları iddiası ile iktidara gelen ve halen daha mağdur rolü oynamaya devam eden AKP, Cumhuriyet’ten ve onu çağrıştıran her şeyden rövanşist bir tutku ile “intikam” almaya çalışıyor. AKM ve Taksim Gezi Parkı’nın yok edilip yerine cami ve topçu kışlası yapmanın nedeni işte budur. Ve tabi ki bunları yaparken bir rantta sağlanacak, ve bu rantta onları iktidara getiren “Anadolu Kaplanları” ile mütedeyyin müteahhitlerle paylaşılacak…