Gemideki penguen

|

Gemideki penguen A Gemideki penguen


Faiz lobisi yok. Lakin faiz buzulu var. Bir de 'penguen kutupta güzel' ama bu güzellik yazının sonuna kadar beklesin...

Hükümet ekonomiyi anlatırken uçak, tünel, karayolu, gemi benzetmelerini kullanmayı seviyor. Teşbihin alamet-i farikası için çabalamayayım, ben de basitçe oradan gideyim: Türkiye ekonomisi bir gemi, bu gemide beraberce gidiyoruz, penguenler dahil... Ve bu gemi için faiz buzuluyla çarpışma zamanı.

İktidarın 10 yılı sağolsun, geminin dümeni 'dışa bağımlı.' Endişelenmeyin, 'telekinezi'ye girmeyeceğim. Jöleli penguen, kaptanın başdanışmanı olmak suretiyle telekineziye kendini siper etti, tehdit safdışı bırakıldı. Ama bir güç var! Hükümet bunu da açıklasın!

Ya da açıklamasın, iş yalana gideceğine ben söyleyeyim: Dümen yabancı sermayeye bağımlı. Hani hidrolik denilen sistem var ya, işte o yabancı sermaye. Türkiye'de 10 yıl boyunca ekonomi borçla büyütülüp cari açık arşa çıkınca, dümenin hidroliği yabancı finans sermayesi oldu. Sermaye kaçar da hidrolik boşalırsa, döviz açığı (cari açık) finanse edilemeyecek, gemi yeni küresel fırtına içinde dümensiz kalacak.
Bunu ben söylemiyorum, finans dünyası söylüyor. Mesela Uluslararası Finans Enstitüsü "Yabancı finans kaynaklarına olan bağımlılığından ötürü Türkiye, Polonya, Romanya ve Fas en kırılgan ülkeler" dedi. Goldman Sachs, "En kırılgan ülkeler Ukrayna ve Türkiye. Türkiye'de yüzde 8 civarındaki cari açık, dış finansman dengesizliği yaratıyor" dedi. Kim, hangi listeyi saysa, içinde mutlaka Türkiye var. Yineleyelim, sebebi 'dış mihraklar' değil, ekonominin dış sermayeye bağımlılığı!

BU 'TREND' BAŞKA!
Mayıs ortasından bu yana küresel piyasalarda 'trend' değişti. Küresel krizden bu yana dip seviyelerde bulunan faizler yükselmeye, sermaye gelişmekte olan ülkelerden çıkıp 'anavatanına' dönmeye başladı.
Trendin tersine dönmesine, bir 'belirsiz' 'eğer' cümlesi neden oldu. EĞER ABD'de büyüme rayına oturursa Fed parasal genişlemeyi önce yavaşlatacak, BELİRSİZ bir tarihte de bitirecek. Açıklama bu kadar. Yıl sonunda mı yoksa eylülde mi yavaşlatacak, ne zaman tamamen bitirecek, bilinmiyor. Fed de bilmiyor. Parasal genişlemeyi ABD durdurunca, AB, Japonya ne yapacak, bilinmiyor. Mesela ABD'nin ikinci parasal genişlemeyi bitirdiği 2011 yılında, para pompalama görevini AB devralmış, piyasalarda para bolluğu sürmüştü. Bu, yine olacak mı, bilinmiyor.

BUZUL OLDU, YÜKSELİYOR
Bunca bilinmezin arasında, 5 yıldır olmayan oluyor ve lider ülkelerin hiçbiri politika faizlerini değiştirmediği halde piyasa faizleri yükseliyor. Yani, bu iş başka. Sermaye, bütün politikalardan bağımsız olarak 'kazanç trendini' değiştirdiği için 'risk' yüksek. Gelişmiş ülkelerde faizlerin iki katına çıkacağı düşünülüyor, faiz tehdidi buzul oldu, yükseliyor.

TÜRKİYE ADIM ATMADI
Gelişmekte olan ülkeler zorda. Bu ülkeler birbiri ardına politika faizini yükseltmeye başladı. Türkiye hala adım atmadı. Merkez Bankası döviz satarak durumu idare etmeye çalışıyor. Çünkü faiz artışı, Erdoğan'ın yasaklılar listesinde. Şu ana kadar 6 milyar doların üzerinde rezerv satıldı, dolar 1,95 liranın altına inmedi. Sadece 24 Mayıs-14 Haziran arasında geçen üç haftada 16 milyar dolar kısa vadeli yabancı sermaye çıkışı oldu.

NELER OLABİLİR?
Türkiye'de piyasanın faiz seviyesi bir buçuk ay içinde yüzde 4,5'ten yüzde 9,5'e çıktı. Dolar 1,70 liradan 1,95 liraya yükseldi. Faizlerde çift haneli rakamlar, dolarda yeni rekorlar bekleniyor. Bir yandan da petrol fiyatı yükseliyor.
Bunlar,
1- Enflasyon tehdidi yaratıyor.
2- Yükselen faizin, banka bilançolarını bozma riski yaratıyor.
3- Ödemeler dengesi krizine kapı aralanmasına neden oluyor.
4- Ekonomi yönetiminin 'çok övündüğü' mevcut Merkez Bankası politikası, içeride yurttaşın mevduatına eksi faiz, borçlanmasına iki kat faiz uygulayıp, finansal sermayeye dünyanın en yüksek faiz seviyelerinden birini sunmaktan ibaret. Bu politika, üç yılda Türkiye halkının tasarruflarını eritti, 'servet birikimini' azalttı, borç yönetimini zorlaştırdı, tüketimi frenledi. Bir nevi 'merkezi soygun' yapıldı. Şimdi, finansal krizi göğüsleyecek iç dinamikler zorda.
5- Yeni politika adıma atmayan Merkez Bankası'nın 'yönlendirme' kabiliyetine olan güveni zayıflatıyor.

UYGUN BİR YERDE...
Türkiye gemisi, yabancı sermaye kaçışıyla dümenin kontrolünü kaybedip, önce faiz buzuluna çarpma, ardından buzdağlarına doğru ilerleme riskiyle karşı karşıya. Gelişmeleri 'faiz lobisi'ne bağlayan, olmayan 'dış mihraklarla' savaşan iktidar, gerçek sorunlarla yüzleşmiyor. İktidar, demokrasiyi sandığa kilitlediği gibi, ekonomik büyümeyi de yabancı sermayeye kilitlediğini, sermaye uğruna güvencesiz, sendikasız, iş cinayetleri içinde yaşayan, tasarrufu kalmamış, borç içinde yüzen bir ülke yarattığını gizliyor. Gizlerken de penguen medyayı kullanıyor. Onun sayesinde gizliyor. Çözüm için, ilk olarak gemideki penguenleri uygun bir yerde indirmek lazım. Hiçbir şey olmasa, yükümüz azalır.

NOT: Jöleli pengueni indiremiyormuşuz, kutuplar giriş yasağı koymuş. Kesin bilgi, yayın!